Dit weblog werd in het kader van de tentoonstelling “Wordt verwacht” (Erfgoeddag) aangemaakt. Een project van het Rijksarchief en de Kunsthal Sint-Pietersabdij.

Dit Magisch Boek werkt achterstevoren. In een gewoon boek, schrijf je iets op een pagina, sla je deze pagina vervolgens om en kijk je naar de volgende pagina.

De artikels op deze pagina staan in omgekeerde volgorde. Met andere woorden beste lezer: wanneer u voor het eerst deze pagina bekijkt, ga dan helemaal tot beneden en lees van onder naar boven. Het is zelfs mogelijk om commentaar te geven op mijn schrijfsels (hou u vooral niet in!). En verder: veel leesplezier.

Groeten,

Het is natuurlijk niet allemaal kommer en kwel. Dankzij dat zogenaamde “digitaliseren” kan het archief van onze abdij overal worden graadpleegd (al is dat nog toekomstmuziek). Gedaan met wachttijden en openingstijden van het archief: bekijk het archief in de tuin van de Sint-Pietersabdij, in de zon op de Graslei of bovenop het Belfort! Je kan digitale beelden zelfs vergroten tot je iemands hanenpoten toch kan lezen. En dat laatste is iets waar velen vroeger last van hadden en dan voornamelijk in de winter

Vraagt ge u eigenlijk niet af waarom ons archief niet in de abdij wordt bewaard?

Het zit zo. Op 14 juli 1789 begon de miserie. Vandaag staan alle vrachtwagens dan stil aan de grens met Frankrijk. Maar op die dag stond er helemaal niks stil. Alhoewel, misschien het hart van de bewakers van de Bastille, toen die gevangenis door de volksmassa werd bestormd. Op 1 oktober 1795 werden onze gebieden aan het Franse Rijk toegevoegd. De Franse revolutionairen hadden het niet zo voor de kerkelijke instellingen. Een klein jaar later, op Allerheiligen 1796 werden we uit onze abdij gezet. En dat was nog maar het begin! Het abtspaleis en het koetshuis werden door die barbaren gewoon gesloopt! (diepe) ZUCHT.

En ons archief, dat werd ons ook ontnomen. Geen archief, geen geschiedenis, geen identiteit. Dat is wat alle bezetters in gedachten hebben. Ze waren op zoek naar eigendomstitels. Onze abdij bezat voor meer dan
800 000 frank goederen. “Ocharme” hoor ik u zeggen. Lacht maar! In die tijd werkte een arbeider een heel jaar voor 650 frank. Ge kunt de rekensom zelf maken denk ik…

Die eigendomstitels waren nodig om toekomstige kopers van “zwarte goederen” te overtuigen. Dat waren de bezittingen van de kerkelijke instellingen die de Fransen hadden aangeslagen. Voor geen geld gingen die gebouwen en gronden de deur uit. Dat kunt ge wel denken. Het is op die manier dat de eerste fabrieken in kapellen en kloosters werden ondergebracht. Denk maar aan Lieven Bauwens en zijn fabriek in de abdij van Drongen!

Ons archief werd samen met het archief van het Scheldedepartement (later de provincie Oost-Vlaanderen) in het provinciaal archief bewaard. Dat provinciaal archief werd nog later (na mijn tijd…) het Rijksarchief te Gent. Het is zelfs zo dat alle archieven van de instellingen die toen werden afgeschaft nog altijd eigendom zijn van de overheid.

Allemaal goed en wel dat Magisch Boek. Tot ge op deze lichtbak hetvolgende ziet verschijnen: “Server niet gevonden”. Dan zit ge vast. Terwijl een gewoon boek altijd kan worden ingekeken. Zelfs een met een slot op ! Er is ook iets dat ik mis, het is de geur van de bibliotheek, de indruk die de ruimte op me laat, het gevoel echte bladzijden te kunnen omslaan. En het grappige is, zelfs in dit magische boek, staan er bladzijden vol geschreven over de problemen van wat jullie de “digitalisering” noemen. Kijk zelf maar.

Dit stuk heb ik eens gezien toen ik in de rekeningen aan het zoeken was naar een verloren stuk. Het gaat over Pieter Kreps. Hij heeft in 1756 bijna 3 weken zitten werken aan het plafond van de bibliotheek (het terrein van mijn makker Laurent).

“beghonst te wercken ten dienste van de appdyie
van S:petrus aen de helle van de buebelioteecke
omte vleghten met eyserdraet dor mye pieter
Kreps mester blecslaegher opden 5 marte 1756 …“

“ofte saemmen twalf daeghen @ 5 schellinghen
wisselgheldt daeghs“

Wel vreemd dat ze op deze letterplank ook “@” hebben staan.

Op een van de panelen ziet u wat wij een “abdijbrood” noemden. De Sint-Pietersabdij onderhield vele adellijke personen. Wij gaven hen een “pensioen”. Dat was eigenlijk niet ons idee, maar dat van de vorst. Enfin das te lang om uit te leggen. Om er zeker van te zijn, dat de personen die van ons middelen kregen effectief nog leefden, gingen we op pad. Door GANS Europa he !!! Ziet ge ‘t al voor u? Eenmaal aangekomen, moest men een papiertje ondertekenen waarin ze verklaarden dat ze nog leefden en onze “gift” hadden ontvangen. Ge kunt nooit zeker genoeg zijn Dit hier is een schoon exemplaar. Ge kunt het schrift goed lezen: “déclare que … pension annuelle …est encore en vie… à Vienne 15 juillet 1729” Kijk zelf maar:

Als ik hier naast me kijk, zie ik reusachtige afbeeldingen van een archiefdepot. Ik ben er vandaag nog niet binnen geweest, maar volgens mij zijn die afbeeldingen afkomstig van het Geraard de Duivelsteen. Het ziet er mysterieus en een beetje eng uit. Alhoewel ik niet vlug van mijn stuk te brengen ben… ik Alison, de schrik van de Franse bezetter !!! Vandaag zit het Rijksarchief te Gent in het Duivelsteen. Een eindje verder in dit Boek hebben ze zelfs een pagina! [Ik heb alle interessante passages uit dit Boek bij de "blogroll" geplaatst. Om er naartoe te gaan moet je erop klikken met die zwarte bol aan een draad. Het lijkt een beetje op een grote muis. ]

Foto’s Kunsthal Sint-Pietersabdij

Als ik het zo bekijk op deze afbeeldingen, is er een gebouw bijgekomen! In mijn tijd (vóór 1823 – God beware mijn ziel – ) stond enkel het gebouw langs de Reep er. Het gebouw dat naar het standbeeld van de Van Eyck broers gericht is, is het administratieve gebouw dat in 1904 werd opgericht. Waar nu de tuin is, lag vroeger gewoon op straatniveau. Het is een apart zicht, dat Duivelsteen vandaag!

De mogelijkheden van dit Magisch Boek zijn oneindig! Zo ontdekte ik daarnet een pagina waarop zoiets als dromen of visioenen worden getoond. Er verschenen 2 monniken die blijkbaar nog maar net de codex hebben ontdekt. Ik weet niet waar die twee zich bevinden, maar naar mijn weten kenden zelfs de Romeinen de codex al. Vreemd, kijk zelf maar:

Ik weet niet welke gevolgen dit nu zal hebben, maar dat kan me niks schelen. Ik schrijf nu in dit magische boek dat jullie “internet” noemen. Dit internet heeft pagina’s en een boek ook, dus waarom een nieuw woord gebruiken als er al een bestaan, nietwaar? Hier in de inkomhal van de abdij (excuseer) Kunsthal vond ik deze platte lichtbakken en letterplanken. Zij staan hier voor een tentoonstelling die morgen vandaag (ik schrijf dit nu maar nu is morgen reeds gisteren … laat zitten!) plaatsvindt.